Opis i test komputera Profilux
Każdy z nas próbuje w swoim akwarium morskim nakładem sporych środków finansowych stworzyć swoim pupilom jak najlepszą namiastkę wycinka prawdziwej rafy. Jednak wymaga to sporego zaangażowania i poświęcenia sporej ilości czasu. Mimo całego poświęcenia, części rzeczy nie jesteśmy w stanie wykonać bez elektroniki automatyzującej pewne procesy. Rozwiązaniem o najbardziej wszechstronnych możliwościach jest komputer akwarystyczny, do niedawna sprzęt na który stać było tylko oceanaria, a od pewnego czasu dostępny w cenie która nie zwala z nóg. W poniższym teście przedstawię możliwości i praktyczne zastosowanie komputera profilux plus.
Do kupna komputera akwarystycznego skłoniła mnie chęć zautomatyzowania działania mojego nowo projektowanego akwarium i stworzenia przez to moim zwierzakom warunków bliższych naturze.
Po przestudiowaniu możliwości i cen kilku rodzajów komputerów akwarystycznych dostępnych na rynku europejskim wybór padł na profiluxa. Dlaczego?
Komputer ten występuje w 2 wersjach (a właściwie już w 4) – profilux i profilux plus (oraz nowe wersje profilux II i profilux II plus).
Zasadniczą różnicą między wersją profilux i profilux plus jest brak pomiaru i mozliwości regulacji PH i temperatury w zbiorniku.
Najmocniejszą stroną obu komputerów jest sterowanie światłem. Do tego został stworzony profilux, a dopiero potem przeobraził się w pełny komputer akwarystyczny profilux plus.
W szczegółach wygląda to następująco.
Możliwości komputera Profilux (i Profilux II)
- sterowanie 4 kanałami oświetlenia (ściemnianie, rozjaśnianie)
- możliwość symulacji wschodu, zachodu słońca, burzy, dni deszczowych itp
- sterowanie jedną listwą z 4 gniazdkami 220V
- programowanie czasów pracy urządzeń i funkcji dozowania np. mikroelementów
- przerwa pracy wybranych urządzeń na czas karmienia
- licznik czasu pracy poszczególnych świetlówek
- automatyczny tryb „wypalania” nowych świetlówek
- automatycznie pobieranie daty i godziny z nadajnika radiowego
- automatyczne przełączanie na czas letni i zimowy
- połączenie do komputera PC (darmowy program konfiguracji i upgradu firmwareu)
- programowanie przypomnień w formie wiadomości tekstowych na wyświetlaczu
- sterowanie pompami (np. tunze), symulacja fal, przypływów odpływów
- zabezpieczenie kodem PIN
dodatkowo w nowej wersji Profilux II
- brak radiowego ustawiania czasu (tylko jako opcja)
- zegar podtrzymywany bateryjnie
- duży biało niebieski wyświetlacz
- podświetlana klawiatura
- miejsce na jedno gniazdo rozszerzeń
Możliwości komputera Profilux Plus ( profilux II plus)
wszystkie funkcje komputera profilux i dodatkowo:
- sterowanie dwoma listwami z 4 gniazdkami 220V
- pomiar i sterowanie PH (wyjście na elektrodę BNC, sterowanie wzrostem, spadkiem PH)
- sterowanie temperatura (grzałka, ogrzewanie podłoża, chłodzenie)
- ustawianie temperatury dziennej i nocnej
- program o podwyższonej temperaturze podczas kuracji ryb
- funkcja alarmu (sygnalizacja na wyświetlaczu i uruchomienie wybranych urządzeń)
dodatkowo w nowej wersji Profilux II plus
- brak radiowego ustawiania czasu (tylko jako opcja)
- zegar podtrzymywany bateryjnie
- duży biało niebieski wyświetlacz
- podświetlana klawiatura
- miejsce na trzy gniazda rozszerzeń
- gniazdo na 2 czujniki poziomu wody
Szczególnie przydatną i poza wyglądem jedyną funkcją odróżniającą profiluxa nowego i starego są dodatkowe gniazda rozszerzeń (1 w profiluxie II, 3 w profiluxie II plus)
Moduły do wersji profilux II / II plus jakie się obecnie ukazały:
- moduł do radiowego odbioru czasu i daty
- dodatkowe wyjścia 1-10V (1 dla dodatkowej listwy 220V i 1 dla dodatkowego kanału oświetlenia)
- dodatkowe gniazdo z portem RS485 (szczerze mówiąc nie wiem po co jak jest RS232 w kompie)
w przygotowaniu nadal są:
- moduł PH
- moduł redox
- moduł przewodności
- moduł DALI (rewelacyjne sterowanie oświetleniem o którym później)
- moduł bluetooth i USB
Do rzeczy, czyli jak to działa w praktyce.
Najmocniejszą stroną profiluxa jest różnorodne sterowanie oświetleniem i osoby kupujące profiluxa powinny przede wszystkim ją wykorzystać co niestety niesie za sobą dość spore wydatki.
Profilux steruje światłami za pomocą 4 kanałów sterowanych sygnałem 1-10V. Aby móc ściemniać i rozjaśniać świetlówki potrzebujemy przede wszystkim sterowalnych sygnałem 1-10V stateczników elektronicznych oświetlenia T5 lub T8 (nie wiem czy istnieją sterowalne belki do HQI ale jeśli tak to także powinny działać z profiluxem). Niektóre stateczniki są lepsze inne gorsze ale z czystym sumieniem można polecić stateczniki firmy OSRAM i PHILIPS. Niestety koszt takiego statecznika u nas to około 240zł netto i są dostępne tylko na specjalne zamówienie, ale spokojnie można kupić na www.ebay.de za jedyne 19euro/szt. Niestety problemem jest dostanie na ebayu sterowalnych stateczników 80W T5 i planując takie oświetlenie trzeba się liczyć z zakupem ich w sklepie.
Do tego potrzebujemy jeszcze elektroniki która będzie odcinała dopływ prądu do statecznika gdy wartość świecenia osiąga zero (większość świetlówek jeszcze wtedy delikatnie świeci ponieważ nie da się ściemnić poniżej 1-3%). Profilux sprzedaje tkz. Ansteuerplatine którą podłaczamy między komputer, zasilanie i statecznik. Potrzebujemy jedną na 2 kanały urządzenia. Można to też załatwić po prostu zwykłym wyłącznikiem czasowym odcinającym dopływ prądu do statecznika o danej godzinie i włączającym go o innej ustalonej porze.
Do pełni oświetleniowej ekstazy brakuje nam tylko odpowiednich świetlówek. Nie wszystkie świetlówki tak samo dobrze sobie radzą ze ściemnianiem. Niektóre nie radzą sobie z tym wcale, niektóre dają się ściemnić tylko do określonego poziomu i poniżej albo się wyłączają albo nie reagują zmianą mocy swiecenia. Ogólnie najlepiej korzystać ze sprawdzonych firm.
Nie mam problemu ze świetlówkami 54W świetlówkami Narvy , arcadii, i aquamedica, ani z 80W aquamedic Ocean White, natomiast sprawia mi kłopoty 80W aquamedic ocean blue aktyniczna – na początku nie dała się ściemniać poniżej 60% a teraz na najmniejsze próby ściemniania reaguje wyłączeniem. Jednak w przypadku tej świetlówki jej stan jest prawdopodobnie moją winą ponieważ nie zachowałem podstawowej zasady przy ściemnianych świetlówkach – trzeba je wypalić przez około 100h na pełnej mocy zanim zacznie się je ściemniać.
Gdy mamy całe oświetlenie złożone i gotowe do działania możemy korzystać z pełni możliwości bawienia się w boga rybek dając im piękne i naturalnie spokojne, warunki oświetleniowe. ustawić możemy sobie parametry pracy za pomocą dołączonego oprogramowania do komputera PC i na żywo testować ustawienia za pomocą suwaka i myszki, lub też wklepać wszystko „z palca” na panelu przednim profiluxa.
Przede wszystkim musimy rozpisać sobie na jakim kanale jaką świetlówkę (bądź świetlówki – bo stateczniki można łączyć szeregowo do 1 kanału) mamy i zaplanować o której godzinie które oświetlenie ma się załączać i jak długo ma osiągać zaplanowaną moc.
I tak np. program może wyglądać tak: o 6 nad ranem odpala się świetlówka aktyniczna nr.1 i od 0-100% mocy ma dochodzić 2h (liniowo lub logarytmicznie), ok 6:30 dochodzi do niej coraz mocniej świecąca czerwona dioda LED symulująca wschód i po 45min zaczyna przygasać. O 7:00 dochodzi do niej druga świetlówka aktyniczna i swoją pełną moc osiągnie o 9:00. w międzyczasie o 8 i 9 dołączają powoli świetlówki białe i pełnię wydajności całe nasze solarium osiąga ok 12:00. A ok godziny 19:00 wszystko powoli wygasa w dokładnie odwrotnej kolejności. Jedna ze świetlówek może służyć za oświetlenie nocne ze sterowalną jasnością w zależności od faz księżyca i możecie mi wierzyć że 54W świetlówka aktyniczna daje piękne nikłe światełko nocne przy minimalnej mocy rzędu 3-10% mocy
Naprawdę to odpalanie i wygasanie świetlówek wygląda w praktyce przepięknie i naturalnie i dla osoby patrzącej cały czas na akwarium niezauważalnie, jednak gdy człowiek oderwie się na 15 min to po kolejnym spojrzeniu widać sporą różnicę w ilości i barwie światła. Ten efekt rekompensuje z nawiązką czas i niemałe pieniądze wsadzone w profiluxa i sterowalną elektronikę oświetlenia.
Do profiluxa II planuje się moduł DALI (Digital Address Lightning Interface) czyli w odróżnieniu od analogowego sterowania 1-10V, cyfrowe sterowanie statecznikami i innym osprzętem oświetleniowym. Jest to o tyle wygodne że zamiast wykorzystywać 4 kanały 1-10V będzie można za pomocą jednej linii cyfrowej kontrolować wszystkie stateczniki zachowując niezależność każdego z nich. Stateczniki DALI są dokładnie w tej samej cenie co stateczniki 1-10V więc nie podnosi to a tylko upraszcza koszt i budowę całej konstrukcji, a do tego często stateczniki DALi są tak zwane „inteligent” że jeden statecznik może służyć dla kilku rodzajów świetlówek rozpoznając podłączoną moc świetlówki automatycznie. Sterowanie DALI zwolniłoby nam tak pożądane kanały 1-10Vm których w wersji podstawowej jest tylko 4 (max 8 po dołożeniu modułów).
Kanałami 1-10V możemy sterować bardzo wiele urządzeń takich jak oświetlenie nocne LED symulujące fazy księżyca (do kupienia profilux LED moon o odpowiednim kolorze) czy pompki sterujące takie jak Tunze Turbelle Stream.
To jest następna bardzo przydatna funkcja profiluxa – pozwala nam sterować pompkami Tunze stream tak jak w drogim (bo kosztującym prawie tyle co profilux) Tunze Multicontroler. Oczywiście wszystkie ustawienia pompek takie jak tryb pracy, min/max moc, rodzaj fali , długość sinusoidy itp. możemy wykonać z ekranu komputera PC. Jedynym wymogiem jest to abyśmy mieli wolnych tyle kanałów ile jest pompek Tunze, co przy połączeniu z oświetleniem na 1-10V może być problematyczne (chyba że na pierwszym kanale zrobimy sterowanie aktyniką na drugim białymi a na 3 i 4 pompki tunze).
Bardzo ważna o ile nie podstawowa dla większości z nas jest funkcja pomiaru i regulacji takich wartości jak PH, temperatura, redox czy przewodność. Profilux w wersji plus pozawala nam mierzyć i wpływać na wartość tych dwóch pierwszych a profilux II plus po dołożeniu dodatkowych modułów (jeszcze niedostępnych) także dwóch następnych wartości.
Pomiar PH odbywa się za pomocą elektrody PH ze złączką BNC (nie ma w zestawie – trzeba elektrodę dokupić), a temperatury za pomocą zawartej w zestawie czujki temperatury. Do zestawu niezbędna jest jedna a najlepiej dwie listwy z gniazdkami 220V sterowalne za pomocą profiluxa. Przy pomocy tej listwy kontrolujemy urządzenia zewnętrzne w bardzo prosty a zarazem bardzo elastyczny sposób: gdy pomiar PH pokazuje 8,45 profilux może uruchomić gniazdko nr 4 do którego podłączony jest elektrozawór z CO2, natomiast gdy obniży się do 7,9 może odpalić gniazdo nr 5 pod który podpięty jest kalkmixer.
To samo tyczy się czujnika temperatury, gdy jest poniżej 26st odpala grzałkę na gnieździe numer 3 a gdy jest 27st odpala gniazdo nr 6 z podpiętą chłodziarką bądź wiatraczkiem.
Za pomocą listwy sterujemy także pracą pomp, które po naciśnięciu klawisza ESC na obudowie wszystkie stają na ustaloną ilość minut na czas karmienia, po czym automatycznie powracają do pracy.
Do każdego gniazdka możemy przypisać czasy załączeń i wyłączeń z dokładnością co do sekundy, w wybrane dni tygodnia i miesiąca, czym możemy sterować zarówno pracą pomp dozujących jak i innych potrzebnych okresowo urządzeń (kalkreaktor i kalkmixer).
Do profiluxa możemy za pomocą łącza RS232 podłączyć także zewnętrzny duży wyświetlacz na którym widać poza temperaturą, pomiarem PH, informacje na temat pracy grzałki, CO2, a także moc świecenia na poszczególnych kanałach 1-10V, sygnał alarmu w razie spadku któregoś z ustawień poniżej ustalonej wartości oraz wiadomości przypomnień o ile sobie takie w profiluxie ustawiliśmy. Jedyną za to dość poważną wadą jest (poza ceną) połączenie przez RS232 na którym także pracuje komputer. Więc albo rybki albo akwarium - musimy wybrać czy chcemy mieć na bieząco na komputerze pomiar i sterowanie komputerem, czy też duży wyświetlacz zewnętrzny. Problem ten rozwiąże dodatkowy moduł USB/bluetooth.
Profilux plus posiada radiowo ustawianą godzinę i datę, co jest przydatne o tyle że przy braku zasilania profilux traci ustawienia daty i czasu (reszta ustawień jest zapisana w niewymazywalnej pamięci). Z dobrodziejstwa tego zrezygnowano w nowszej wersji profiluxa, jednak zastosowano baterię podtrzymującą zegar, a radiowe nastawianie czasu dodano jako opcję.
Kilka słów należy się także alternatywnemu oprogramowaniu TIMO web, które stworzone zostało dla IKS aquastar jednak najnowsza wersja udostępnia funkcje programu także dla profiluxa. Dzięki temu oprogramowaniu możemy nie tylko zmienić i zapisać wszystkie ustawienia profiluxa (choć w mniej wygodny sposób od orginalnego oprogramowania), ale najlepszą funkcja tego programu jest zapisywanie na bierząco pomiarów z czujników profiluxa, wyświetlanie ich w formie tabelki, eksport do danych excela lub bezpośrednio na stronę WWW, a w razie alarmu może wysłać e-mail lub SMSa na komórkę!
Jak widać profilux ma ogromne możliwości i jest dosyć elastyczny do zastosowań w akwarystyce morskiej, jednak na ile jest on opłacalny w porównaniu z innymi komputerami?
Porównam go do najpopularniejszego cenowo komputera IKS Aquastar:
koszty profilux:
- komputer 259euro
- listwa sterowalna 105 euro
- elektroda PH 150zł
- czujka temperatury w cenie
- sterowanie oświetleniem w cenie
= ok 1600zł (+ściemniane stateczniki)
gdyby ktoś chciał dodać koszty sprzętu do ściemnialnego oświetlenia to koszty są zależne od konfiguracji oświetlenia nad danym zbiornikiem
- statecznik T5 ściemniany w sklepie ok 250zł /szt
- statecznik T5 na ebay.de ok 20 euro/szt
- sterowanie wyłączeniem świetlówek 21 euro/szt
Oto dla porównania koszty IKS Aquastar
- komputer 350 euro
- moduł PH 189 euro
- moduł temperatury 110 euro
- listwa sterowalna 130 euro
- sterowanie oświetleniem 130 euro
= ok 3600zł (+ściemniane stateczniki)
Co takiego ma IKS czego nie ma profilux ze jest taka różnica? Szczerze mówiąc nie wiem. IKS zgodzę się ma więcej dostępnych modułów (które są jeszcze droższe niż te wypisane), ale profilux dogania go i praktycznie co miesiąc wychodzi nowy moduł.
